“همه چیز تروما نیست…”برگزار شد

در نخستین نشست از مجموعه‌ نشست‌های ای‌رلیور با عنوان «کنجکاوی در معنای رنج ایرانیان»، نزدیک به چهل نفر از هم‌میهنان ایرانی از کشورهای آمریکا، کانادا، آلمان، سوئد، دانمارک، بریتانیا، فنلاند، نروژ، ایتالیا، فرانسه، جمهوری چک، سوئیس و ترکیه حضور داشتند. بیش از پانزده نفر از شرکت‌کنندگان نیز در جریان گفت‌وگو مشارکت کردند و تجربه‌ها، پرسش‌ها و تأملات خود را درباره موضوع نخست نشست، یعنی این پرسش که «آیا همه‌چیز را باید با مفهوم تروما توضیح داد؟» با دیگران در میان گذاشتند.
در آغاز نشست، دکتر امیرحسین جلالی ندوشن، روان‌پزشک و هم‌بنیان‌گذار ای‌رلیور، با اشاره به افزایش ارجاع عمومی به مفهوم تروما، تأکید کرد که اگرچه این مفهوم برای فهم بخشی از تجربه‌ی ایرانیان، به‌ویژه ایرانیان مهاجر، ضروری‌ است، اما کافی نیست. او گفت گاهی اصرار بر توضیح همه رنج‌ها با یک واژه، خود می‌تواند راه فهم را ببندد. رنج ایرانیان مهاجر، فقط حاصل یک حادثه یا یک مقطع تاریخ سیاسی نیست؛ گاهی حاصل فرسایش طولانی، تعلیق، بی‌پناهی عاطفی، گناه مهاجرت، دوپارگی زبانی، نگرانی برای خانواده در ایران، و ناتوانی در ساختن آینده‌ای مطمئن در کشور میزبان است.

در ادامه، هادی رحیمی‌دانش، روان‌کاو ساکن سوئد و هم‌بنیان‌گذار ای‌رلیور، با اشاره به تجربه‌های جهانی، از جمله تجربه جوامع اروپایی در مواجهه با تروماهای طبیعی، جنگی و سیاسی ـ اجتماعی، توضیح داد که هیچ جامعه‌ای با یک زبان واحد رنج خود را فهم نمی‌کند. او بر این نکته تأکید کرد که برای فهم رنج ایرانیان مهاجر نیز باید به دامنه مفهومی گسترده‌تری دست یافت؛ زیرا «ایرانی مهاجر» یک جمعیت همگون و یک‌دست نیست. سن، نسل، زمان مهاجرت، دلیل مهاجرت، کشور مقصد، طبقه اجتماعی، وضعیت زبان، موقعیت حقوقی و رابطه فرد با ایران، همگی در شکل‌گیری تجربه روانی مهاجرت نقش دارند.

در بخش گفت‌وگو، شرکت‌کنندگان از تجربه‌های متفاوت خود گفتند: از اضطراب اخبار، احساس گناه نسبت به ماندگان، دشواری توضیح رنج ایرانی، فاصله‌ها، خشم‌های خاموش، تنهایی در کشورهای میزبان، و گاهی ناتوانی در نام‌گذاری احساسی که نه کاملاً سوگ است، نه صرفاً تروما، نه فقط دلتنگی، و نه به‌سادگی افسردگی.

این نشست نمایانگر آن است که ای‌رلیور می‌خواهد فضایی برای شنیدن، فکر کردن و نام‌گذاری دقیق‌تر تجربه‌های ایرانیان مهاجر فراهم کند؛ نه با شتاب در تشخیص، ساده‌سازی رنج، و یا با تبدیل هر درد انسانی به یک برچسب روان‌شناختی.

مجموعه نشست‌های «کنجکاوی در معنای رنج ایرانیان» ادامه خواهد داشت و در نشست‌های آینده، جنبه‌های دیگری از تجربه روانی، خانوادگی، نسلی و اجتماعی ایرانیان مهاجر مورد گفت‌وگو قرار خواهد گرفت. هدف این مسیر، رسیدن به زبانی انسانی‌تر، دقیق‌تر و چندصداتر برای فهم رنج، امید و امکان بازسازی زندگی در مهاجرت است.